Slaap

Slaap en pijn beïnvloeden elkaar

Veel mensen met langdurige pijn slapen minder goed. Misschien duurt het langer om in slaap te vallen. Misschien word je vaker wakker of voel je je 's morgens niet uitgerust. Dat is niet vreemd.

Pijn kan je slaap verstoren, maar ook een minder goede slaap kan ervoor zorgen dat pijn sterker aanvoelt. Zo kunnen pijn en slaap elkaar in stand houden.

Gelukkig betekent dit ook dat aandacht besteden aan je slaap een waardevol onderdeel kan zijn van omgaan met pijn. Het doel is daarbij niet om perfect te slapen, maar om je lichaam de beste kansen te geven om te herstellen.

Wat kan je zelf doen?

Onderzoek toont dat mensen die langdurig slecht slapen vaker meer pijn ervaren en zich minder goed kunnen herstellen na lichamelijke of mentale inspanning.

We weten ook dat de relatie in twee richtingen werkt:

• Pijn kan de slaap verstoren;
• Slechte slaap kan het pijnsysteem gevoeliger maken.

Dat betekent niet dat slaap de oorzaak is van pijn, maar wel dat slaap één van de factoren is die invloed heeft op hoe pijn wordt ervaren.

Daarom is slaap een belangrijk onderdeel van een brede aanpak van langdurige pijn.

Waarom is slaap belangrijk?

Tijdens de slaap gebeurt er veel meer dan alleen uitrusten. Slaap helpt je lichaam en je hersenen om te herstellen van de dag. Tijdens een goede nachtrust worden onder andere processen ondersteund die belangrijk zijn voor:

• Herstel van spieren en weefsels;
• Leren en geheugen;
• Concentratie;
• Stemming;
• Energie;
• De verwerking van pijn.

Daarom kan een minder goede slaap invloed hebben op hoe je je voelt én op hoe je pijn ervaart.

Waarom slaap je soms slechter wanneer je pijn hebt?

Daar zijn verschillende redenen voor.

Pijn kan je wakker houden

Wanneer bewegen in bed pijn doet of wanneer je vaak van houding verandert, kan het moeilijker zijn om diep te slapen.

Je lichaam blijft alert

Wanneer je langdurig pijn hebt, kan je lichaam zich in een verhoogde staat van waakzaamheid bevinden. Daardoor kan het moeilijker worden om volledig tot rust te komen, zelfs wanneer je moe bent.

Zorgen houden je wakker

Veel mensen liggen 's avonds te piekeren. Bijvoorbeeld over: de pijn; werk; de toekomst; onderzoeken of behandelingen. Die gedachten zijn begrijpelijk, maar kunnen het moeilijk maken om in slaap te vallen.

Goed slapen betekent niet perfect slapen

Iedereen slaapt wel eens minder goed. Dat is normaal. Toch maken veel mensen zich zorgen wanneer ze een slechte nacht hebben. Die bezorgdheid kan er net voor zorgen dat slapen moeilijker wordt. Het is daarom niet nodig om elke nacht perfect te slapen. Een minder goede nacht betekent niet dat je herstel mislukt is. Kijk liever naar je slaap over meerdere dagen of weken dan naar één enkele nacht.

Hoe kan slaap bijdragen aan herstel?

Een betere slaap zorgt niet automatisch voor minder pijn. Maar een goede nachtrust kan wel helpen om:

• Meer energie te hebben;
• Actiever te blijven;
• Beter met pijn om te gaan;
• Meer veerkracht te ervaren;
• Dagelijkse activiteiten gemakkelijker uit te voeren.

Daarom is slaap geen doel op zich, maar een onderdeel van een gezonde leefstijl.

Hoe krijg je beter zicht op jouw slaap?

Iedereen slaapt anders. Het kan helpen om stil te staan bij vragen zoals:

Door patronen te herkennen, ontdek je welke veranderingen voor jou zinvol kunnen zijn.

Wanneer zoek je extra hulp?

Soms blijven slaapproblemen lang aanwezig of hebben ze een grote invloed op je dagelijks leven. Bespreek dit met een zorgverlener wanneer:

• Je langdurig slecht slaapt;
• Vermoeidheid je dagelijks functioneren sterk beperkt;
• Je denkt dat er een andere slaapstoornis meespeelt;
• Je ondanks veranderingen geen verbetering merkt.

Samen kan bekeken worden welke aanpak het best past bij jouw situatie.

Dit kan ook interessant zijn

→ Sociale factoren
Je omgeving en sociale steun kunnen een invloed hebben op je slaap en op hoe goed je herstelt.

→ Fysieke activiteit en beweging
Bewegen kan helpen om vertrouwen in je lichaam opnieuw op te bouwen.

→ Mentaal welzijn en stress
Stress, piekeren en emoties kunnen invloed hebben op je slaap.